TRẦN TRỌNG KIM LÀ AI

     

Thuộc nỗ lực hệ tuổi xấp xỉ 60 như bọn chúng tôi, ở miền Nam, hễ tất cả quan tâm rất nhiều tới chuyện giấy tờ thì phần đông không ai không biết đến nhân thứ Trần Trọng Kim (1883-1953), một học trả tên tuổi, có thời gian ngắn tham gia bao gồm trị cùng với tư cách Thủ tướng mạo của Đế quốc nước ta (1945), cùng là người đón đầu cho một trong những công trình biên khảo có mức giá trị lâu dài thuộc nhiều nghành nghề dịch vụ học thuật khác nhau, như việt nam sử lược, Nho giáo, Truyện Thúy Kiều...

Bạn đang xem: Trần trọng kim là ai

Khởi đầu sự nghiệp trứ tác từ năm 1914 lúc phụ trách mục “Học khoa” trên Đông Dương Tạp Chí, cùng với loạt nội dung bài viết có tính giáo khoa về luân lý với về khoa sư phạm học, nếu như tính đúng cùng đủ, trần Trọng Kim là người sáng tác của toàn bộ những công trình xây dựng đã in thành sách, liệt kê theo thiết bị tự thời gian như sau: Sơ học tập luân lý(Nhà in Trung Bắc Tân Văn, Hà Nội, 1914), Sư phạm khoa yếu đuối lược(Trung Bắc Tân Văn,1916), Việt phái mạnh sử lược (2 quyển Thượng cùng Hạ, Trung Bắc Tân Văn,1919), Truyện Thúy Kiều chú giải (1925, soạn thông thường với Bùi Kỷ), Quốc văn giáo khoa thư(3 tập: lớp Đồng ấu, lớp Dự bị, với lớp Sơ đẳng), Luân lý giáo khoa thư, Sử ký giáo khoa thư(cả ba loại giáo khoa thư này xuất bản năm 1926, và các soạn chung với Nguyễn Văn Ngọc, Đặng Đình Phúc, Đỗ Thận,do nam giới Sơn Nguyễn Văn lâu vẽ minh họa), 47 điều giáo hóa của nhà Lê(Trung Bắc Tân Văn, 1928, dịch “Lê triều giáo hóa điều lao lý tứ thập thất điều” ra tiếng Pháp: Les 47 articles du Catéchisme moral de l’Annam d’autrefois), Nho giáo(Trung Bắc Tân Văn, 1930, bố quyển; sau in gộp lại thành hai quyển, 1932-1033), Việt thi (sao lục và chú giải) Phật lục(NXB Lê Thăng, Hà Nội, 1940), Phật giáo (Tân Việt xuất bản), Vương Dương Minh (1940), Việt phái nam văn phạm(Lê Thăng, Hà Nội, 1941, soạn thông thường với Phạm Duy Khiêm,Bùi Kỷ), Tiểu học nước ta văn phạm (Tân Việt xuất bản), Phật giáo thủa xưa cùng Phật giáo ngày nay (Tân Việt, 1953; “Lời mở đầu” của người sáng tác đề tháng 10.1952), Hạnh thục ca (Tân Việt xuất bản), Đường thi (Tân Việt xuất bản), Lăng ca khiếp (Tân Việt, 1964), Một cơn gió những vết bụi (Hồi ký, viết từ năm 1949, xuất bản năm 1969 tại thành phố sài gòn do NXB Vĩnh Sơn).

*
Quốc văn giáo khoa thư lớp Sơ đẳng, phiên bản năm 1935 vì Trần Trọng Kim, Nguyễn Văn Ngọc, Đặng Đình Phúc, Đỗ Thận

Ngoài đông đảo sách đang in xác định trên đây, nai lưng Trọng Kim còn tồn tại loạt bài xích biên khảo lâu năm về Đạo giáo (Đạo Lão Tử) đăng những kỳ trên nam giới Phong tạp chí (từ số 67 năm 1923), chưa xuất phiên bản thành sách. Vũ trụ đại quan và Thiên văn học là 2 dự án công trình biên khảo khác nữa nhưng hình như chỉ ở dạng phiên bản thảo đã trở nên thất lạc vào thời kỳ chiến tranh Việt-Pháp (1946-1954). Quyển đầu thấy tác giả có nhắc qua trong một bức thư gửi Hoàng Xuân Hãn bắt đầu được ra mắt gần đây; còn quyển sau, chỉ theo luồng thông tin có sẵn qua sự ghi nhận ở trong nhà văn-nhà báo lãng tử Phùng tất Đắc vào tập hồi cam kết Nhớ địa điểm kỳ ngộ (do Ziên Hồng xuất phiên bản ở Hoa Kỳ năm 1997). Riêng biệt cuốn Pháp bảo bọn kinh nói là do ông dịch, shop chúng tôi chỉ thấy ra mắt sau bìa lưng một cuốn sách khác vị NXB Tân Việt in năm 1964, cần chưa thể xác định.

Nếu xét trên phương diện chủ đề thì thành tích của trằn Trong Kim bao hàm một phạm vi khôn xiết rộng, từ bỏ giáo khoa nhiều môn học tập sang các nghành nghề dịch vụ Văn, Triết, Sử, Tôn, và đều sở hữu tính biện pháp tiên phong đón đầu trên mỗi nghành nghề học thuật vào giai đoạn bàn giao từ nền cựu học sang tân học, trong những đó riêngViệt nam sử lượctừ khi thành lập và hoạt động đã được reviews là giữa những quyển sử quy mô thứ nhất của việt nam viết bằng chữ quốc ngữ, vừa có phong cách ngắn gọn, súc tích,vừa vừa đủ dễ hiểu, đọc khôn xiết hấp dẫn, và được tái bạn dạng cho đến lúc này có đếnchục lần.

Điều khá nhất là những cuốn giáo khoa tiểu học nêu trên vị ông công ty trì biên soạn đều là những sách viết khôn xiết hay, mà một vài bài trong số ấy đến nay lớp fan từng học tiểu học khoảng nửa trước nỗ lực kỷ XX vẫn tồn tại thuộc ở lòng. Một số câu, đề bài đang trở thành nhưng câu khẩu ngữ hết sức quen thuộc: Ai bảo chăn trâu là khổ… Xuân đến lớp coi tín đồ hớn hở…. Giải pháp biên soạn 1-1 giản, dễ nhớ như thế của tập thể nhóm soạn đưa Trần Trọng Kim rất có mức giá trị thuyết phục, cơ mà ngày nay có lẽ rằng còn yêu cầu phấn đấu học hỏi và chia sẻ nhiều nữa giới sư phạm mới có thể vượt lên rộng được.

Trong vn văn học sử yếu, GS Dương Quảng Hàm xếp trần Trọng Kim vào chương “Các văn gia hiện nay đại” cuối sách, sinh hoạt tiểu mục “Khuynh hướng tới học thuật”, chỉ cách 3 dòng nhận xét siêu ngắn gọn nhưng đủ tổng quan hết sự nghiệp học thuật của ông: “Trần Trọng Kim (hiệu Lệ Thần) là 1 nhà sư phạm đã soạn các sách giáo khoa có mức giá trị cùng một học trả đã gồm công khảo cứu về phái mạnh sử và các học thuyết cổ của Á Đông” (Bộ Giáo dục-Trung trọng điểm học liệu, sài Gòn, 1968, tr. 450).

Đến Nhà văn hiện đại (4 tập, Tân Dân, Hà Nội, 1942-1945), bên phê bình văn học Vũ Ngọc Phan (1902-1987) xếp è cổ Trọng Kim vào “Các bên văn lớp đầu”, đội biên khảo (cùng với Bùi Kỷ, Lê Dư, Phan Khôi, Nguyễn quang đãng Oánh, Nguyễn Văn Ngọc, Nguyễn Văn Tố, Đào Duy Anh), đã reviews khá cẩn thận văn nghiệp của ông (chiếm đến 30 trang giấy). Đặc biệt giới thiệu, phân tích, phê bình một biện pháp tập trung, cụ thể vào 3 quyển vn sử lược, đạo nho và nước ta văn phạm. Riêng biệt Việt phái nam sử lược, Vũ Ngọc Phan nhận định rằng “tuy điện thoại tư vấn là ‘lược’ dẫu vậy cũng đủ được mọi câu hỏi trong thời kỳ sẽ qua của quốc gia và đáng xem như là một bộ sách giá trị” (NXB Văn Học-Hội nghiên cứu Và huấn luyện và giảng dạy Văn học tập TP. HCM, 1994, tập I, tr. 181). Rồi tiếp cận một tóm lại chung cho toàn bộ sự nghiệp biên khảo của trần Trọng Kim: “Đọc tất cả các văn phẩm của trằn Trọng Kim, người ta thấy tuy không nhiều, tuy vậy quyển nào thì cũng vững vàng chắc chắn chắn, không khi nào có sự cẩu thả.

Ông gồm cái xu hướng rõ rệt về các loại biên khảo; chỉ hiểu qua nhan đề những sách của ông, người ta cũng hoàn toàn có thể thấy ngay: hết kế hoạch sử, mang lại đạo Nho, mang đến đạo Phật, rồi lại mang đến mẹo lý lẽ tiếng Việt Nam. Ông là 1 trong nhà giáo dục, nên những sách của ông toàn là sách học tập cả.

“Văn ông là 1 trong những thứ văn khôn xiết hay, tuy rất giản dị mà không khi nào xuống loại mực trung bình thường; lời lời sáng suốt, giọng lại tha thiết như tín đồ đang giảng dạy. Lối văn ấy là lối văn của một bên văn có nhiệt tâm, có lòng thành thật” (sđd, tr. 208-209).

Lại đến nước ta văn học tập sử giản cầu tân biên của Phạm vắt Ngũ, tập III, phần Văn học văn minh 1862-1945 (Quốc học tập Tùng Thư, sài Gòn, 1965), nhà nghiên cứu và phân tích văn học rất tài hoa đáng tin tưởng này liên tục xếp trần Trọng Kim vào sản phẩm ngũ những nhà biên khảo vượt trội của quy trình 1907-1932, phổ biến với Phan Kế Bính (1875-1921), Nguyễn Hữu Tiến (1874-1941) (hai tác giả đã được Vũ Ngọc Phan xếp vào team Đông Dương Tạp Chívà nhóm phái mạnh Phong Tạp Chí) và Phan Khôi (1887-1959). Phạm cố Ngũ điện thoại tư vấn Trần Trọng Kim là nhà giáo dục đào tạo mới, theo lần lượt điểm qua những tác phẩm tiêu biểu, trước lúc đi đến nhận định tổng quát tất cả thể bổ sung cập nhật được đến sự reviews của hai công ty vừa nêu trên: “Ở trằn Trọng Kim ta thấy một điểm sáng là tuy nhiên sớm theo Tây học, lại lịch sự cả Pháp du học, song ông đã tất cả với văn hóa Đông phương một côn trùng kính cẩn sâu xa. Nói cách khác ông chủ trương bảo tồn, thủ cựu hơn cả Phạm Quỳnh. Về con đường trước tác thì nói cách khác ông đã tiến hành đúng loại đường lối... Là đem toàn bộ cái gia tài văn hóa của ông cha mà bàn giao lại cho gắng hệ mới... Tuy có Tây học tuy vậy ông tự đặt mình vào phái cũ, rước cái cách thức mới học tập được của Tây học mà lại làm những công trình xây dựng bàn giao ấy đến được cụ thể hơn hoàn bị hơn. Sự phối kết hợp giữa một phương pháp biên khảo mới mẻ và một kho kiến thức nhiều chủng loại cộng thêm vào một thiện chí theo xua đuổi “cúc cung tận tụy” đã làm cho những công trình của ông có một giá trị vững chắc và đặt ông vào số 1 các bên biên khảo ở tiến trình này.

Về hành văn thì ông tất cả một lối văn đặc biệt bình dị... Ko ưa các hình ảnh cao kỳ, lối sắp xếp đối ngẫu, sự bay bổng hay hào hoa, chỉ hy vọng dùng cách thường thì nhất dễ dàng nắm bắt nhất, để dẫn giải ôn tồn cho tất cả những người ta hiểu. Văn bình đạm tuy vậy có khí tất cả lực, cũng như con fan vậy” (tr. 301-302).

Trần Trọng Kim, còn tồn tại bút hiệu Lệ Thần, sinh vào năm 1883 (Quý Mùi) tại xóm Kiều Lĩnh, xã Đan Phổ (nay là Xuân Phổ, trước nằm trong tổng Đan Hải), huyện Nghi Xuân, tỉnh giấc Hà Tĩnh.

Theo Vũ Ngọc Khánh, họ è của nai lưng Trọng Kim là 1 trong những họ bự ở Đan Phổ (lúc đầu gọi Đan Phố, sau theo phong cách phát âm new đọc Phổ), rứa thân hiện ra Trần Trọng Kim là è Bá Huân, có tham gia phong trào Cần Vương. Em gái ông tên nai lưng Thị Liên là 1 trong cán bộ Xô Viết, chuyển động năm 1930 (mất năm 1964). Xung quanh ra, ông còn có cô gái hiện vẫn ở Pháp (xem “Bàn thêm về è Trọng Kim”, Tạp chí văn hóa Nghệ An, 26.11. 2009). Riêng vợ ông là em gái nhà nghiên cứu văn học Bùi Kỷ.

Xuất thân trong một mái ấm gia đình Nho giáo, ông học chữ hán từ nhỏ. Năm 1897, học lịch trình Pháp sinh hoạt Trường Pháp-Việt phái mạnh Định. Năm 1900, thi đỗ vào trường thông ngôn, giỏi nghiệp năm1903. Năm 1904, có tác dụng Thông sự nghỉ ngơi Ninh Bình.

Từ đó ông trải qua học tập trường thương mại ở Lyon, rồi được học bổng vào trường nằm trong địa Pháp. Năm 1909, vào học trường Sư phạm Melun, tốt nghiệp ngày 31 tháng 7 năm 1911 rồi về nước, vị học bổng của hầu hết sinh viên thời điểm đó đùng một phát bị bãi. Sau đó, lần lượt dạy ở trường trung học bảo lãnh (Trường Bưởi), ngôi trường Hậu ngã và Trường phái nam Sư phạm.

Ông là nhà giáomẫu mực, tất cả uy tín trong làng mạc hội, từng giữ các chức vụ trong ngành giáo dục đào tạo thời Pháp ở trong như: Thanh tra các trường tiểu học tập Pháp-Việt (1921), trưởng phòng ban Soạn thảo Sách giáo khoa Tiểu học tập (1924), thầy giáo Trường Sư phạm thực hành thực tế (1931), Giám đốc các trường nam giới tiểu học tại hà nội thủ đô (1933). Hình như ông còn là Phó trưởng ban Ban Văn học tập của Hội Khai trí Tiến Đứcvà Nghị viên Viện Dân biểu Bắc Kỳ. Ban đầu về hưu năm 1942 lúc vừa tròn 60 tuổi.

Theo sự nhắc lại của Lãng Nhân, một người được trằn Trọng Kim xem như là bạn trẻ hơi thân thiết, thì ông tín đồ vóc đậm phải trông hơi thấp, nước da ngăm ngăm, đi đứng thong dong vững vàng, tuy cội Nghệ Tĩnh cơ mà ở Bắc lâu phải giọng nói dịu nhàng. Thấy ông là đơn vị giáo đạo mạo, lại chuyên viết mọi công trình tráng lệ và trang nghiêm gần như giảng đạo, ít ai nghĩ trần Trọng Kim là người có óc trào lộng, yêu thích kể chuyện tiếu lâm, với cũng theo Lãng Nhân cho biết, cuốn sách nhỏ do đơn vị Ích ký phố mặt hàng Giấy xuất bạn dạng năm 1910, bao hàm chuyện “xứ Nghệ” xem tan vỡ bụng cười, đều vì ông Trần nhắc lại với tác giả Thọ An, tức Phạm Duy Tốn (1883-1924), một nhân trang bị trọng yếu của tập thể nhóm Nam Phong.

Tính ông vui vẻ, tháo dỡ mở, xuềnh xoàng dễ dàng gần và không quan liêu cách, tất cả khi về sau ở vị thế đứng đầu thiết yếu phủ, như bao gồm lần chào thân ái một bên báo vừa làm ngừng cuộc rộp vấn: “Ta cũng là anh em, trước ông biết tôi là Kim nay cứ điện thoại tư vấn Kim, xin chớ xưng hô hình dạng cách” (xem Nguyễn Duy Phương, lịch sử tự do và nội các đầu tiên Việt Nam, Hà Nội, 1945, tr. 33).

Có những chi tiết rất lý thú về nền nếp sinh hoạt hằng ngày của ông. Cũng theo Lãng Nhân, “Sở dĩ ông thực hiện được rất nhiều tác phẩm có giá trị cả về phẩm lẫn lượng, là nhờ sự kê cứu vớt tỉ mỉ lao động cùng đức tính nên cù, kiên nhẫn và cương cứng quyết ít thấy ở ai khác. Thật vậy, đơn vị ông, trên lầu, riêng 1 căn làm thư phòng, giữa kê một bàn giấy lớn, sách vở bày trên từng ck xếp đặt ngay ngắn, mặt đèn bên quạt điện, trước bàn là 1 trong ghế bành mộc gụ không tồn tại nệm. Điều khác thường là bao nhiêu này được vây kín đáo trong một cơ thể lớn lúc nào cũng buông xùm xụp để tránh muỗi. Mỗi ngày cơm chiều hoàn thành là ông tản bộ đi chơi, đi thăm hỏi động viên bạn bè, khi trò chuyện trong hội Khai Trí, tuy vậy nghiêm mức sử dụng bất di bất dịch là đúng 10 giờ đồng hồ đêm, dù mưa gió bão bùng, nắm nào ông cũng xuất hiện nơi ‘bàn mùng’ nhằm căm cụi dùi mài cho tới 2 tiếng sáng” (sđd., tr. 84-85).

II. Trần Trọng Kim, chính khách bất đắc dĩ?

Chỉ một năm sau khi về hưu (1943), thời cuộc ban đầu đưa đẩy gửi ông sang một hướng rẽ đầy phong bố bão táp nhưng bình sinh có lẽ rằng ông chưa khi nào kịp suy nghĩ tới. “Một cơn gió bụi” nổi lên che phủ hoàn hải vào bối cảnh trận chiến tranh quả đât thứ II mang đến hồi khốc liệt đã tạo cho cuộc đời công ty giáo-nhà nghiên cứu Trần Trọng Kim không thể được nữ tính cách kha khá như trước. Người Nhật, kéo vào Đông Dương từ trong những năm 40, với rất nhiều ý đồ tất cả sẵn trong mối quan hệ tranh quyền với Pháp, đã ban đầu cho tín đồ ve vãn, tìm bí quyết lui tới có tác dụng quen, mang cớ để hỏi han ông những kiến thức và kỹ năng liên quan các vấn đề văn hóa, lịch sử. Câu hỏi này trần Trọng Kim đang thuật lại tương đối rõ trong tập hồi cam kết cuối đời, mà cách đây không lâu đã được chuyển lên mạng internet nên rất dễ tìm đọc. Ngay lập tức từ chương đầu, cách biểu hiện sống và lập trường chủ yếu trị của ông vẫn được biểu lộ khá rõ:

Sau 31 năm thao tác trong giáo giới…, mang lại năm 1942 mới được về hưu. Tưởng nạm là được nghỉ ngơi ngơi mang lại trọn tuổi già. Bởi vì trong một đời có tương đối nhiều nỗi uất ức sầu khổ về tình chũm nước nhà, về lòng hèn mạt đê mạt của bạn đời, thành ra không có gì là vui thú. 1 mình chỉ cặm cụi ở mấy quyển sách nhằm tiêu khiển…

“Năm Quý mùi (1943) là năm trăng mờ gió thảm, tiếng cuộc chiến tranh inh ỏi khắp trả cầu, toàn xứ Ðông Dương bị quân Nhật bạn dạng tràn vào, họa chiến tranh từng ngày một lan rộng. Dân nước ta bị đói kém buồn bã đủ hầu như đường, lại căm tức về nỗi nước nhà suy nhược đề nghị bị đè nén dưới cuộc bảo hộ trong sáu bẩy mươi năm, mang lại nên người nào cũng muốn nhân thời cơ ấy mà lại gây lại nền hòa bình đã ý muốn mỏi từ bao lâu.

“Tôi là một trong những người nước Việt Nam, lẽ nào lòng tôi lại không rung rượu cồn theo với thời điểm rung động của những người ái quốc vào nước? nhưng vì yếu tố hoàn cảnh khó khăn, lòng bạn ly tán, không ít người lại muốn tận dụng cái giờ đồng hồ ái quốc để làm cái mối bốn lợi mang lại mình, do vậy mà lại tôi bi quan và tuyệt vọng không gia nhập đảng phái làm sao cả, nhưng cũng không hành vi về phương diện chính trị...

Trong khi nước Pháp đang bị cái nàn chiến tranh, bạn Pháp đối với người việt nam không đổi thái độ chút nào, mà người Nhật thì lại muốn tận dụng lòng ái quốc của người nước ta để quyến dụ fan ta theo mình….

“Nước Nhật phiên bản trước vốn là một nước đồng văn đồng hóa ở Á Ðông, nhưng sau đây đã theo Âu hóa, dùng những phương thức quỷ quyệt để mở rộng chủ nghĩa đế quốc của họ… fan Nhật tuy cần sử dụng khẩu hiệu "đồng minh cùng nhục" với lấy danh nghĩa "giải phóng những dân tộc bị hà hiếp", cơ mà thâm ý là muốn thu hết quyền lợi về mình. Vì chưng vậy cơ chế của họ thấy đầy đa số sự trái ngược, nói một đàng làm một nẻo. Cái cơ chế ấy là chính sách bá đạo rất thông dụng ở nhân loại ngày nay. Dùng lời nhân nghĩa để nhử bạn ta vào tròng của chính bản thân mình mà kẻ thống trị cho dễ, chứ sự thực thì chỉ bởi vì lợi nhưng thôi, không có gì là danh nghĩa cả.

Trong hoàn cảnh khó khăn ấy tôi bắt buộc nén bản thân ngồi yên. Song bạn thích ngồi yên ổn mà bạn ta không để cho yên. Hết bạn này đến thì thầm lập hội này, tín đồ khác đến nói chuyện lập đảng nọ. Ðảng cùng với hội gì mà lòng tin không có, sự tổ chức triển khai chẳng đâu ra đâu thì càng nhiều đảng với hội từng nào lại càng thêm rối câu hỏi bấy nhiêu, chứ có lợi gì? vày vậy so với ai, tôi cũng mang lòng ngay thật mà đáp lại, tuy vậy không gật đầu với ai cả” (Một cơn gió bụi, NXB Vĩnh Sơn, sài Gòn, 1969, tr. 9-12).

Về lập trường chủ yếu trị như vừa nêu trên, tuyệt nhất là đối với sự can thiệp càng ngày càng thô bạo của Nhật làm việc Đông Dương, chúng ta còn theo thông tin được biết rõ thêm qua vài đoạn nêu vào tập hồi cam kết của Bùi Diễm (sinh năm 1923, đàn ông Bùi Kỷ), một bạn cháu gọi bà xã ông bởi cô ruột (gọi ông bởi chú, nói theo miền nam bộ là dượng rể): “Lúc này tôi thường xuyên trú ngụ ở trong nhà ông chú tôi (tức nai lưng Trọng Kim-TVC), chỗ ông vắt tôi (tức cầm cố Bùi Kỷ- TVC) cùng ông chú tôi đang hợp mức độ viết sử. Tôi thường ăn uống cơm cùng cả ông cố kỉnh lẫn ông chú. Trong bữa ăn tối cả ba cửa hàng chúng tôi thường đàm đạo về hành vi của Nhật. Theo ông cố kỉnh và ông chú tôi thì tín đồ Nhật không hề thật trung khu muốn hỗ trợ người Việt. Hành vi tàn tệ của Nhật đang được các báo chí Pháp đăng cài thật chi tiết. Không dừng lại ở đó mật vụ Kempeitai của Nhật (tức hiến binh Nhật-TVC) đã nổi tiếng là tàn ác. Fan Nhật vốn có tinh thần kỷ cách thức cao. Khi bọn họ đã bước chân vào bài toán gì thì khôn cùng ít khi chịu thao tác làm việc nửa vời. Ông rứa và ông chú tôi nhận định rằng hợp tác cùng với Nhật lúc này hãy còn mau chóng quá” (Gọng kềm kế hoạch sử, cửa hàng Phạm quang đãng Khai, Paris, 2000).

Việc dàn cảnh bắt trằn Trọng Kim đưa theo giấu sẵn sinh hoạt Chiêu nam Đảo (tức Singapour do Nhật chiếm phần đóng) để chuẩn bị cho một mưu đồ tương lai, lấy cớ là để bảo vệ ông thoát khỏi sự rập rình bắt bớ của mật thám Pháp, cũng sẽ được kể rõ trong chương tiếp theo của tập hồi cam kết Một cơn gió bụi, tuy vậy để cầm tắt rộng và tất cả phần một cách khách quan hơn, xin trích dẫn thêm vài đoạn kể tiếp theo sau của Bùi Diễm:

Vào 1 trong các buổi sáng từ bỏ dưng gồm một sv đứng tuổi fan Nhật thương hiệu Yamaguchi mang lại nhà xin được phép nói chuyện với ông chú tôi. Yamaguchi diễn đạt rất lưu giữ loát bằng tiếng Pháp rằng ông đang nghiên cứu sử nước ta và mang đến tìm ông chú tôi nhằm thỉnh cầu giúp đỡ. Yamaguchi cho biết ông đang tìm hiểu về một giai đoạn quan trọng đặc biệt trong triều đại đơn vị Nguyễn.

Từ đó Yamaguchi tiếp tục lui cho tới (…). Mặc dù chẳng làm cách nào rõ được ý thiết bị của Yamaguchi, công ty chúng tôi biết rõ là ông cho với ý định không giống (…), chắc chắn chẳng tương quan gì đến các triều đại công ty Nguyễn. Trong những lúc đó Yamaguchi cũng mở ra tại nhiều nơi khác….Ông liên hệ với những giáo sư, nói về tình huynh đệ trong số những người Á, về việc giúp sức lẫn nhau dành riêng lại nhà quyền. Ông cũng nói nhở, hô hào "Người Á, đất Á" cùng cố tôn vinh vai trò của Nhật vào các phong trào giúp đỡ, giao hảo với người Việt.

(…)“Mặc dầu ông chú tôi vẫn chăm chỉ viết sách, cuộc sống của ông đích thực đã thay đổi rất nhiều vào năm vừa qua. Những vươn lên là chuyển thiết yếu trị dồn dập vẫn đẩy ông phần nào thoát khỏi tư cố gắng khách quan tiền trong vụ việc tranh đấu đến độc lập. Hôm nay ông khách sinh viên Yamaguchi mang lại thăm viếng ông chú tôi liên tục hơn khi nào hết. Rộng nữa, cả mật thám Pháp cũng đã thống kê giám sát cẩn mật địa điểm cư ngụ và các hành động của ông chú tôi.

Tuy sẽ biết rành rọt phần lớn chuyện mà vào một hôm cho chơi tôi vẫn sững sờ khi được bà mợ cho thấy thêm tin chú tôi không còn ở nhà nữa. "Chú đề xuất lên đường đi xa," mợ tôi liên tục cho thêm tin "vì mật vụ Pháp rình rập với đã lên đường đi Singapore thuộc ông Yamaguchi rồi" (Gọng kềm định kỳ sử, sđd.).

Chuyến đi đó, khởi đầu từ ngày 27.10. 1943 và chấp thuận xuống tàu thủy ngày 1.1.1944, cùng với một người chúng ta nữa cũng cảnh ngộ bị “bắt cóc” vào phổ biến chỗ hiến binh Nhật như ông là thế Dương Bá Trạc (1884-1944), phía bên trong dự mưu do fan Nhật khéo tác động ảnh hưởng và dẫn dắt, so với Trần Trọng Kim được coi là một chuyến đi định mệnh, hướng cuộc đời ông vào một trong những ngả rẽ trọn vẹn không chủ động, nếu không muốn nói gần như trái hẳn với lập trường chủ yếu trị ban đầu của ông. Tuy nhiên, có không ít khả năng trong quy trình tiếp xúc sau đây với các đại diện thay mặt Nhật phiên bản ở Chiêu phái nam Đảo và phần nhiều nơi khác, trần Trọng Kim vẫn được bạn Nhật kiếm tìm cách thì thầm vận rượu cồn để gieo mang đến ông mầm mống hy vọng về sau này độc lập-canh tân xứ sở sau sự bảo trợ của họ, nhưng vấn đề đó thì è Trọng Kim vẫn bí mật miệng ko thấy đề cập ra trong hồi ký. Cho dù sao, mưu vật của Nhật cũng đã quá rõ, không mấy cần phải có thêm tư liệu để triệu chứng minh.

Sau khoảng một năm trải qua cuộc sống chờ đón buồn tẻ sinh hoạt Chiêu phái mạnh Đảo, Dương Bá Trạc đã không còn tại đây vào trong ngày 11 tháng 12 năm 1944 (nhằm 26 tháng 10 năm ngay cạnh Thân) vì các bệnh ung thư phổi, tử thi được Nhật tổ chức triển khai hỏa táng mang về nước. Lúc này chỉ còn một mình Trần Trọng Kim nghỉ ngơi lại cùng với vài bạn khác do Nhật đã chuyển qua sẵn trước đó, để cho ngày 16.1.1945 thì được sắp xếp đi Băng cốc (Thái Lan) cùng rất Đặng Văn Ký, mtv chủ chốt của đảng Phục Quốc thân Nhật.

Ngày 9 mon 3 năm 1945, vào lúc 21 giờ, sau thời điểm bị Toàn quyền Pháp Decoux tìm phương pháp trì hoãn yêu thương sách do đại sứ Nhật tại Đông Dương Shunichi Matsumoto chỉ dẫn trong một tối hậu thư sẽ trao chỉ trước đó 2 giờ, đòi Pháp buộc phải đặt toàn thể quân team và máy bộ cai trị thuộc địa dưới quyền điều khiển và tinh chỉnh của mình, Tổng bốn lịnh Nhật YuichiTsuchihashiđã ra lệnh đi đầu cuộc hòn đảo chánh lật đổ cơ chế thực dân Pháptrên toàn cõi Đông Dương.Bị tấn công bất ngờ vì không hề tuyệt biết trước, quân pháp thất nắm trên mọi cả cha kỳ Nam, Trung, Bắc cùng chỉ chống trả một bí quyết yếu ớt rồi đầu hàng ngay trong thời gian ngày hôm sau.Toàn thể quan lại chức đầu óc của Pháp đều bị bắt giam, tất cả Toàn quyền Decoux, một số trong những khác thuộc quân lính phải bỏ chạy bay thân lịch sự Lào hoặc Trung Quốc.

Việc hòn đảo chánh, Nhật đã chuẩn bị kỹ sẵn trước, nên chỉ còn 9 giờ tối hôm trước đến 8 giờ chiếu sáng hôm sau, toàn cõi vn rơi vào tay Nhật, cả thực dân Pháp cùng thường dân, công chức hầu hết bất ngờ. Tình cảnh của họ lúc kia lao đao, mà lại nhờ tính rộng lượng chũm hữu của người dân Việt, cần cũng không tới đỗi vượt bi thảm: “… những nhà trình độ chuyên môn Pháp được thường xuyên làm việc… Một vài ba kĩ sư Pháp mon men tới sở, bị đánh… Sau tôi nghe nói một trong những người Pháp nghỉ ngơi miền Tây trốn vào bưng, không bị dân chúng đánh đập, giam giữ, tố cáo; gồm người còn hỗ trợ đỡ lương thực, che chở cho chúng ta nữa. Ở phái nam này như vậy, mà có lẽ ở Bắc, Trung cũng không khác mấy…. Có tín đồ bảo người việt nào cũng đều có một đức phật ở vào lòng, câu ấy đúng” (Hồi cam kết Nguyễn Hiến Lê, NXB Văn Học, 1993, tr. 233-234).

Ngày 10.3.1945, dịp 11 giờ, Đại sứ Nhật nghỉ ngơi Huế là Masayuki Yokoyama vào gặp mặt vua Bảo Đại lý giải tình hình, tuyên tía “trao trả tự do cho việt nam để cùng nhau xây dựng khối Đại Đông Á thịnh vượng”, đề xuất vua ra tuyên bố tự do và chuẩn bị thành lập chính phủ nước nhà mới trên đại lý hợp tác bên dưới sự bảo trợ của Nhật.

Ngay hôm sau, ngày 11. 3.1945, triều đình Huế tuyên bố bãi quăng quật Hòa mong Patenôtre ký kết với Pháp năm 1884, nước việt nam được quyền thu hồi tự do (dưới phiên bản tuyên bố ký tên vua Bảo Đại cùng toàn bộ Cơ mật viện, đứng đầu là Thượng thư bộ Lại Phạm Quỳnh).

Tờ chiếu tuyên bố hòa bình có đoạn viết: “Theo tình hình thế giới nói thông thường và hiện tại tình Á châu, chủ yếu phủ nước ta long trọng ra mắt rằng: kể từ ngày hôm nay, Hòa ước bảo hộ ký kết với nước Pháp được hủy vứt và vô hiệu hóa hóa. Nước ta thu hồi trả toàn chủ quyền của một giang sơn độc lập!

Ở Hà Nội, Huế, tp sài thành và một vài tp lớn, vì sự sách động của các nhóm thân Nhật, một vài người đi ra đường rầm rộ nhằm tri ân quân team Nhật hoàng, tuy thế quảng đại quần chúng thì đông đảo tỏ vẻ bái ơ hững hờ với phong trào “độc lập” vày Kempeitai (Hiến binh) cùng quân đội Nhật dựng nên. Ngày 17.3.1945, ở những hương thôn, lý trưởng được lệnh tổ chức triển khai dân chúng mừng ngày chủ quyền tại những đình làng: “Cửa đình mở rộng, trước sảnh đình tất cả cờ, chuông, trống, như ngày cúng Thần. Hội đồng xóm chỉ lưa thưa gồm mấy ông. Dân chúng chẳng ai mang đến cả, trừ một số chức bài toán có phận sự trong làng. Đến giờ, chuông trống nổi dậy, hương thơm xã có tác dụng lễ tế Thần. Lý trưởng đọc lời ‘tuyên cáo độc lập’. Y hệt như một bài bác văn tế. Xong, chiêng trống tiếp tục và buổi lễ dứt không đầy 30 phút. Ko một giờ vỗ tay. Ko một lời hoan hô. Những ông xã xã, khăn đen áo nhiều năm khệ nệ như trong số đám thờ Thần theo nghi lễ cổ truyền, im lẽ ngừng hoạt động đình sau khi dọn dẹp” (Nguyễn Vỹ, Tuấn đại trượng phu trai nước Việt, Quyển II, dùng Gòn, 1970, tr. 513).

Cũng trong thời gian ngày 17.3.1945, Bảo Đại ban bố Đạo dụ hàng đầu theo đó nhà vua sẽ đích thân cố gắng quyền và cơ chế chính trị bắt đầu sẽ làm chủ đất nước theo câu khẩu hiệu “Dân vi quý” (dân trên hết), chỉnh đốn lại quốc gia, đôi khi kêu gọi các bậc nhân từ tài ra giúp nước.

Ngày 18.3.1945, biểu tình mập tại sài thành để mừng độc lập, cảm ơn Nhật, và nghênh tiếp di hài nhà phương pháp mạng Dương Bá Trạcđưa trường đoản cú Chiêu phái nam (Singapour) về (theo Đoàn Thêm, nhị mươi năm qua 1945-1964-Việc từng ngày, Nam đưa ra Tùng Thư, sài Gòn, 1966, tr. 5).

Một ngày sau, giải tán Cơ mật viện tất cả 6 quan chức về tối cao của triều đình đơn vị Nguyễn vì Phạm Quỳnh đứng đầu.

Để sẵn sàng nội những mới, Bảo Đại nhì lần gởi điện vào tp sài thành mời Ngô Đình Diệm ra Huế, tuy nhiên cả nhì bức điện đông đảo bị tình báo Nhật rứa ý phòng chặn, nêu giả vì sao Ngô Đình Diệm cáo căn bệnh không ra Huế được, do thật ra phương án sắp xếp cho hoàng thân Cường Để (1882-1951) lên ngôi vua cùng Ngô Đình Diệm (1901-1963) giữ chức thủ tướng tá trước kia không lâu đã trở nên giới lãnh đạo quân sự Nhật diệt bỏ, do không muốn gây nhiều xáo trộn, để nỗ lực vào bởi kế hoạch Bảo Đại-Trần Trọng Kim cũng được chuẩn bị sẵn từ hơn 1 năm trước.

Ngày 30.3.1945, Nhật mang lại người bố trí đưa trần Trọng Kim từ Băng ly về sử dụng Gòn, mang cớ tư lệnh bộ ở tp sài thành mời về để “hỏi vấn đề gì về lịch sử” (Trần Trọng Kim, sđd., tr. 42). Đến chỗ viên trung tướng tham vấn trưởng thuộc bộ tư lệnh Nhật new cho tốt Phạm Quỳnh và các thượng thư cũ đang từ chức, vua Bảo Đại mời ông cùng với những ông Hoàng Trọng Phu, Vũ Ngọc Oánh, Trịnh Bá Bích, Hoàng Xuân Hãn, Cao Xuân Cẩm về Huế hỏi ý kiến.

Thấy thương hiệu mình nhưng không có tên Ngô Đình Diệm, è cổ Trọng Kim hỏi viên trung tướng: “Tôi ko có vận động gì, và không có phe đảng làm sao cả. điện thoại tư vấn tôi về Huế không hữu ích lợi gì. Xin cho tôi ra hà nội thủ đô thăm nhà và uống thuốc”. Viên trung tướng tá trả lời: “Đó là ý của vua Bảo Đại ao ước hỏi ông về bài toán lập cơ quan chính phủ mới, ông cứ ra Huế rồi đang biết” (sđd., tr. 43).

Ngày 2.4.1945, Nhật sắp xếp cho nai lưng Trọng Kim đáp xe lửa ra Huế. 19 tiếng rưỡi ngày 5.4 xe cộ lửa mang lại Huế, lát sau ông vẫn được chạm chán lại vợ con gồm sẵn làm việc đó, nói là đang trê tuyến phố ra thủ đô định xin phép qua Xiêm tìm kiếm ông, tuy vậy sự tình cờ kỳ lạ này đã khiến cho có người suy diễn nhiều tài năng chính fan Nhật đã sắp xếp sẵn sao đó.

Xem thêm: Động Vật Đa Dạng Và Phong Phú Nhất Ở, Động Vật Đa Dạng, Phong Phú Nhất Ở

Những chuyển đổi giai đoạn cuối trong sự thu xếp nhân sự cho máy bộ cai trị new này, cả Bảo Đại, Cường Để, Ngô Đình Diệm số đông không giỏi biết. Duy trần Trọng Kim có được người Nhật nói chuyện riêng cho thấy hay ko thì đây vẫn tồn tại là một điểm nghi vấn, bởi không thấy ông hé môi kể ra vào tập hồi ký, nhưng kỹ năng này là cực kỳ lớn, vì chưng từ hôm sinh hoạt Băng ly về dùng Gòn, chiều làm sao viên đại úy ở cỗ tư lệnh Nhật cũng mời ông đến nạp năng lượng cơm với nói chuyện, có khi rỉ tai đến một hai giờ khuya. “Mấy ngày như thế, mang đến chiều hôm mùng nhị tháng tư, đại úy gửi tôi ra xe lửa còn ngồi rỉ tai đến dịp xe chạy” (Trần Trọng Kim, sđd., tr. 46).

Ngày 7.4.1945, trần Trọng Kim vào yết kiến Bảo Đại. Theo như lời kể của ông vào tập hồi ký kết thì ông kiếm tìm cớ thoái thác việc đứng ra lập thiết yếu phủ, lấy vì sao già yếu, không tồn tại đảng phái cùng không hoạt động chính trị, rồi đề nghị dùng “người đã dự định từ trước, như Ngô Đình Diệm chẳng hạn” (sđd., tr. 49) nhưng lại Bảo Đại cho hay đã call mà ko thấy Ngô Đình Diệm về. Nhà vua ko ép, chỉ yêu mong ông sinh hoạt lại Huế nghỉ ít lâu, xem thế nào rồi hãy ra Bắc. Gồm lẽ lúc này vua vẫn còn liên tục ngóng tin Ngô Đình Diệm, đâu có dè rằng kịch bản Cường Để-Diệm đã biết thành cánh tướng lãnh Nhật bác bỏ bỏ, cần tìm cách ngăn ngừa hai bức năng lượng điện liên lạc của Bảo Đại, giữa dịp ông Diệm sẽ ở thành phố sài thành trong một trung tâm trạng chờ đợi thấp thỏm!

Đợi tin Ngô Đình Diệm lâu ko được, Bảo Đại lo ngại quyết định mời è Trọng Kimvào thao tác lần lắp thêm hai, thuyết phục thành lập và hoạt động nội các. Xin trích tiếp đoạn hồi ký, thông qua đó vừa thấy được nội dung cuộc điều đình giữa nhị người, vừa luôn thể biết qua yếu tắc nội những do ông Trần ý kiến đề nghị và được Bảo Đại chuẩn chỉnh y ngay:

“Vua Bảo Ðại thấy tình thế kéo dài mãi cũng sốt ruột, triệu tôi vào bảo tôi chuyên cần lập chính phủ mới.

“Ngài nói:

“Trước kia tín đồ mình không độc lập. Nay gồm cơ hội, tuy không phải chủ quyền hẳn, nhưng mình cũng phải tỏ ra gồm đủ tư phương pháp để độc lập. Nếu không có chính phủ thì fan Nhật bảo mình bất lực, tất bọn họ lập cách kẻ thống trị theo thể lệ đơn vị binh siêu hại cho nước ta. Vậy ông phải vì nhiệm vụ cố lập thành một cơ quan chỉ đạo của chính phủ để lo việc nước”.

Tôi thấy vua Bảo Ðại sáng ý và thông hiểu tình thế, tức khắc tâu rằng:

“Nếu vì quyền lợi riêng tôi không đủ can đảm nhận chức gì cả, xong ngài nói vì chưng nghĩa vụ so với nước, thì cho dù sao tôi cũng cầm cố hết sức. Vậy xin ngài mang lại tôi vài ba ngày để tôi tìm kiếm người, hễ hoàn toàn có thể được tôi xin tâu lại.

“Tôi lên trên mâm với ông vua Xuân Hãn để tìm người xứng đáng làm bộ trưởng. Hiệ tượng của tôi định trước là lựa chọn những người dân có đầy đủ hai điều kiện. Một: phải có một cách đầy đủ học thức và bốn tưởng về mặt chính trị, hai: phải bao gồm đức hạnh chắc chắn là để dân bọn chúng kính phục...

“Có một điều đề xuất nói mang đến rõ, là trong những khi tôi chọn tín đồ lập chính phủ lúc ấy, tín đồ Nhật phiên bản không bao giờ hỏi tôi chọn fan này bạn kia. Tôi được trọn vẹn tự nhà tìm lấy bạn mà làm cho việc. Cùng tôi sẽ định từ bỏ trước rằng nếu tín đồ Nhật can thiệp vào việc trong nước thì tôi thôi ngay, không có tác dụng nữa.

Ðến ngày sau cuối tôi tuyển chọn được đủ người rồi kê rõ danh sách các bộ trưởng như sau:

- è Trọng Kim, giáo sư, Nội các Tổng trưởng

- trằn Ðình Nam, y sĩ, Nội vụ cỗ trưởng

- è cổ Văn Chương, phương pháp sư, nước ngoài giao bộ trưởng

- Trịnh Ðình Thảo, điều khoản sư, tư pháp cỗ trưởng

- Hoàng Xuân Hãn, toán học thạc sĩ, giáo dục và Mỹ nghệ cỗ trưởng

- Vũ Văn Hiền, lý lẽ sư, Tài chánh bộ trưởng

- Phan Anh, cơ chế sư, thanh niên Bộ trưởng

- giữ Văn Lang, kỹ sư, Công bao gồm Bộ trưởng

- Vũ Ngọc Anh, y khoa chưng sĩ, Y tế cỗ trưởng

- hồ Bá Khanh, y khoa bác sĩ, tài chính Bộ trưởng

- Nguyễn Hữu Thí, cựu y sĩ, Tiếp tế cỗ trưởng.

“Chừng mười giờ sáng ngày 17 tháng tứ năm 1945, tôi đem danh sách ấy vào trình vua Bảo Ðại. Vào mang đến nơi, tôi thấy ông Yokohama, buổi tối cao cầm vấn Nhật, vẫn ngồi kia rồi. Ông thấy tôi vào tức thì hỏi: "Cụ vẫn lập thành chính phủ nước nhà rồi à?". Tôi nói: "Vâng, lúc này tôi rước danh sách các bộ trưởng vào tâu trình thánh thượng để ngài chuẩn y".

“Tôi đệ trình vua Bảo Ðại, ngài xem chấm dứt phán rằng: "Ðược". Khi ấy ông Yokohama nói: "Xin cho tôi xem là những ai". Ông coi rồi, trả lại tôi cùng nói: "Tôi chúc mừng nạm đã chọn được fan rất đứng đắn". Sự thực là thế, chứ không như người ta đang tưởng tượng là người Nhật phiên bản bắt tôi nên dùng rất nhiều người của họ đã định trước” (sđd., tr. 50-53).

Ngoài các bộ trưởng sẽ nêu trong danh sách, cỗ máy chính lấp Trần Trọng Kim còn lần lần được bửa sung, có có:

- Phan Kế Toại (1892-1992), Tổng đốc, Khâm sai phía bắc (sau giữ chức Phó Thủ tướng, bộ trưởng liên nghành Nội vụ việt nam Dân chủ Cộng hòa)

- Nguyễn Văn Sâm, công ty báo, Khâm không nên Nam cỗ (được cử theo Đạo dụ 108 ngày 14.8.1945, sau bị giết hại ngày 10.10. 1947)

- è Văn Lai, bác sĩ, Đốc lý hà nội thủ đô (sau giữ lại chức Phó chủ tịch Ủy phát hành chính TP Hà Nội)

- Đặng Văn hướng (1887-1954), Phó bảng, Tổng đốc nghệ an (sau duy trì chức Quốc vụ khanh sệt trách công tác ở 3 tỉnh giấc Thanh-Tĩnh của vn Dân công ty Cộng hòa)

- Vũ Trọng Khánh (1912-1996), phương tiện sư, Đốc lý hải phòng (sau giữ lại chức bộ trưởng liên nghành Tư pháp đầu tiên của chính phủ nước nhà Lâm thời)

- Kha Vạng cân nặng (1908-1982), Kỹ sư, Đô trưởng tp sài gòn (sau duy trì chức bộ trưởng liên nghành Bộ Công nghiệp nhẹ vn Dân chủ Cộng hòa)

Qua sự trình diễn ở trên, có thể thấy ngày dần rõ hơn vấn đề đưa trần Trọng Kim đứng ra lập nội những cho Bảo Đại trước sau đa số do tín đồ Nhật đạo diễn một cách khéo léo để dẫn dụ trần Trọng Kim vào “tròng”. Được cái, cả họ và vua Bảo Đại đều không can thiệp sâu theo kiểu tổ chức cơ cấu sẵn những thành phần nhân sự cấp cỗ trưởng, như lối quy hoạch, cơ cấu nhân sự ngặt nghèo bây giờ. Dựa vào vậy trần Trọng Kim đã sở hữu sự dữ thế chủ động trong việc tìm và đào bới chọn nhân tài thích hợp theo quan niệm của mình.

Tuy nhiên, theo phương tiện sư Trịnh Đình Thảo (1901-1986), mtv chủ chốt của Nội các, trần Trọng Kim “không tin sinh hoạt sự thành thật của nhà cầm quyền fan Nhật và lo âu bị lôi cuốn vào những đổi mới cố có hại cho tương lai xứ sở”, nhưng lại ông Trịnh đang thuyết phục được ông Kim nhận cần phải có của Bảo Đại với tại sao “phải gấp rút thành lập chính phủ nước nhà Việt Nam chủ quyền để đặt những lực lượng Đồng minh, độc nhất là Pháp, trước một tình trạng pháp lý không thể hòn đảo ngược bởi lời tuyên cáo hủy bỏ những hiệp cầu bảo hộ…, tuyên cáo Việt Nam tự do và thống nhất”. Ngoài ra ông Thảo còn cho biết thêm Trần Trọng Kim đã có được một chính khách xứ sở của những nụ cười thân thiện thái lan là cựu bộ trưởng Ngoại giao xứ sở của những nụ cười thân thiện Pridi Banomyong share kinh nghiệm “bắt cá hai tay” (jouer sur les deux tableaux) để rất có thể tồn tại như Thái Lan, đại khái bằng cách song song với phe thân Nhật, vương quốc của nụ cười cần dự bị sẵn một lực lượng chủ yếu trị khác bắt tay hợp tác với Đồng minh nhằm tránh cho vương quốc của nụ cười bị liệt vào phe thua thảm trận khi nỗ lực chiến II kết thúc. Vị thiết yếu khách này còn khuyên nai lưng Trọng Kim “hãy thay lấy độc lập mà không theo Nhật” (Trịnh Đình Khải, Décolonisation du Vietnam: Un Avocat Témoigne, Paris, 1994, tr.62, dẫn lại theo Lê Xuân Khoa, vn 1945-1995, Tiên Rồng, USA, 2004, tr. 52-53).

*
Nội những Trần Trọng Kim, từ bỏ trái sang đề nghị : Hoàng Xuân Hãn, hồ nước Tá Khanh, Trịnh Đình Thảo, nai lưng Trọng Kim (bị micro bịt mặt), Vũ Ngọc Anh, trằn Văn Chương, è cổ Đình Nam, Vũ Văn Hiền, Phan Anh, Nguyễn Hữu Thi (ảnh Trung Bắc nhà Nhật, 20.5.1945, Thư viện đất nước Pháp).

Nói gì thì nói, về mặt lịch sử, vẫn buộc phải công thừa nhận Nội những vừa thành lập ngày 17.4.1945 là chủ yếu phủ đầu tiên của việt nam theo nghĩa hiện nay đại,và nai lưng Trọng Kim đang trở thành vị Thủ tướng thứ nhất của nước Việt Namđộc lập, cho dù chỉ mới chủ quyền trên danh nghĩa. Gia nhập Nội các của ông hồ hết là những nhà trí thức thương hiệu tuổi, có chuyên môn học vấn cao, sức nóng tâm, trong sạch và yêu nước, nhưng toàn bộ đều thiếu hụt hẳn khiếp nghiệm cai quản và nhất là sự lọc lõi thiết yếu trị vào thời loạn.

Trừ Thủ tướng trần Trọng Kim, chỉ có bởi cấp Trung học, chư quý vị bộ trưởng liên nghành toàn gồm những bằng cấp khổng lồ lớn: làm sao thạc sĩ chưng sĩ, tiến sĩ luật khoa v.v. Cả. Bạn dân Việt mừng cuống khi đọc danh sách nội các… Nhưng…” (Bùi Nhung, Thối nát, sài Gòn, 1965, tr. 50).

Về thái độ của quần bọn chúng trước việc thành lập và hoạt động nội những mới, nhìn bao quát các yếu tắc trí thức (gồm cả sinh viên học tập sinh) đa số nao nức hân hoan đón luồng gió mới, một trong những khác dè dặt chờ đợi, do thấy vẫn còn chịu ràng buộc Nhật. đội Thanh Nghị dẫn đầu là Vũ Đình Hòe thậm chí từ thời điểm ngày 20.4.1945 còn tồn tại hẳn một lịch trình riêng call là TÂN VIỆT phái nam HỘI để ủng hộ chính phủ (xem Hồi cam kết Vũ Đình Hòe, NXB Hội đơn vị Văn, 2004, tr. 166-167).

Phấn khởi đảm nhiệm nền tự do bán phần vừa vớ được, ông Nguyễn Duy Phương còn tạo ra hẳn một tập sách mỏng tanh chuyên đề mang tên lịch sử chủ quyền và Nội các trước tiên Việt Nam, vì chưng Việt Đông Xuất bạn dạng Cục xuất bạn dạng tại thành phố hà nội khoảng nửa tháng sau thời điểm Nội các thành lập, để phân bua sự cỗ vũ tích cực, bằng phương pháp trích đăng khá khá đầy đủ và khối hệ thống những tin tức, bài phỏng vấn những vị bộ trưởng liên nghành liên quan những mặt hoạt động cùng nhà trương mới của Nội các, với lời hô hoán nêu rõ: “Chỉ vừa lòng quần mới gây ra sức mạnh… họ hãy rước hết kĩ năng sĩ, nông, công, mến ra thực dụng. Để giải quyết và xử lý những vấn đề quan trọng, để tiếp tế, cứu vớt tế đến đỡ nỗi đau khổ đồng bào nghèo đói! với để tiếp tục đất đai thay nào là độc lập của vn một bí quyết bất diệt”*.

Một số đảng phái nước nhà như Đại Việt (ở Hà Nội), Phục Quốc, Việt Nam quốc gia Độc Lập (ở sài Gòn), Tân nước ta (ở Huế) số đông ủng hộ Nội các Trần Trọng Kim cùng được Nhật khuyến khích.

Riêng dân chúng ở các vùng nông thôn thì vẫn dửng dưng với bao gồm trị.

Thế rồi cho ngày 8.5.1945, Nội những Trần Trọng Kim mới chủ yếu thức tổ chức triển khai lễ reviews quốc dân trên Dinh Tổng trưởng(tòa Khâm sứ Trung Kỳ cũ). Đầu tiên đọc bản Tuyên chiếu của nhà vua Bảo Đại về việc thành lập Nội các: “Trẫm đã chọn lọc khắp nhân tài trong nước, tuyển chọn lấy những người có học thức, có tay nghề để đương vấn đề nước trong buổi bây giờ. Trẫm chắc rằng chư khanh sẽ làm chức vụ không phụ lòng trẫm ủy thác và lòng dân kỳ vọng. Điều bắt buộc nhất là phải gây sự đồng trung khu hiệp lực trong toàn cục quốc dân. Bắt buộc đoàn kết ngặt nghèo các giai từng làng hội và luôn luôn giữ lại một mối liên hệ giữa chính phủ nước nhà và nhân dân (…)” (Nghiêm Kế Tổ, Việt Nam huyết lửa, NXB Mai Lĩnh, sử dụng Gòn, 1954, tr. 24).

Sau đó, Nội những đưa ra bạn dạng tuyên cáo xác minh nền tự do mới đạt được sau 80 năm bị Pháp áp chế, cám ơn Nhật bản đã ra tay “giải phóng”, lôi kéo quốc dân ra mức độ đoàn kết, khiến mạnh lòng tin yêu nước trong số đông giai tầng xóm hội, “tìm mọi phương pháp để các bao gồm khách còn nhận thấy được quay trở lại tổ quốc, xóa sổ những hình án bất công, để những người dân ái quốc còn bị nhốt trong lao ngục rất có thể tùy tài sức mà tham gia vào công cuộc kiến tạo quốc gia”; chăm sóc việc cứu vãn đói, định lại thuế khóa mang lại công bằng; đặt các đơn vị để liên hệ mật thiết giữa chánh phủ với dân chúng; thống nhất luật pháp trong toàn quốc và tránh giảm sự lấn quyền, tiệt trừ nạn tham nhũng; tập luyện lớp tuổi teen mới gồm khí khái bao gồm nghề nghiệp; chú trọng cải thiện trình độ ngơi nghỉ của dân chúng. “Chúng tôi xin tuyên thệ cùng với quốc dân rước hết tâm trí để theo đuổi mục đích duy nhất là xây cất nền tự do nước nhà, không tư vị cá nhân hay đảng phái. Bọn chúng tôi có lẽ mọi tín đồ trong quốc dân cũng một lòng vày nước, duy trì thái độ bình tâm và tuân theo kỷ luật, để gia công hết phận sự. Hy vọng nền móng kiến tạo được vững vàng để cơ thứ nước nước ta ta muôn đời trường cửu” (nguyên văn bạn dạng tuyên cáo này còn có in vào phần phụ lục Một cơn gió bụi, sđd., tr. 192-195).

Kế hoạch đề ra đầy hứa hẹn. Mặc dù nhiên, cơ quan chỉ đạo của chính phủ Trần Trọng Kim tiếp quản máy bộ cai trị của Pháp, thông qua sự thu xếp chuyển nhượng bàn giao lại của Nhật, đã chuyển động trong những điều kiện vô cùng khó khăn. Theo bên sử học tập Pháp Philippe Devillers, có hai điểm chướng ngại căn phiên bản nhất, đó là việc thiếu chín muồi về chủ yếu trị của dân bọn chúng và quyền phòng cấm của tín đồ Nhật: “Quyền cấm nuốm của Nhật là khôn cùng nặng nề, cả về kế hoạch chính trị lẫn kế hoạch tài chính và quân sự”(Histoire du Viêt phái mạnh de 1940 à 1952, Éditions du Seuil,1952, tr. 128). Ko kể ra, còn nhiều nỗi cực nhọc khăn rõ ràng và thẳng khác: bộ máy quan lại thực dân nửa phong kiến vẫn thối nát vượt lâu; nàn đói quyết liệt ở khu vực miền bắc từ mon 3.1945 bởi mất mùa và 1 phần quan trọng vì chế độ nông nghiệp thời chiến vày Pháp-Nhật gây ra làm cả triệu con người chết, thây phơi đầy đường; bom đạn vì chưng quân Đồng minh Anh, Mỹ đổ xuống phá nát những cơ sở hạ tầng khiến cho công tác cứu giúp đói của cục Tiếp tế càng trở nên trở ngại trầy trật; Nhật càng ngày thua đậm trong trận nỗ lực chiến (nhất là sau nhì lần bị ném bom nguyên tử trong những ngày 6 với 8.8.1945); Pháp lăm le tái chiếm phần Đông Dương bởi mọi giá; thiếu thốn sự hậu thuẫn ý thức của quảng đại quần chúng, trong khi đó, hoạt động vui chơi của Việt Minh, được chuẩn bị từ lâu và một biện pháp khéo léo, có sách lược hẳn hoi, đang ngày càng tăng cường với công ty trương đánh đổ cả Pháp-Nhật lẫn tổ chức chính quyền phong kiến giành độc lập, được nhân dân các nơi trên mọi cả cha miền giang sơn hưởng ứng. Nội các Trần Trọng Kim rơi vào tình thế thế bị động và ngày càng lúng túng, phải đồng ý từ chức, tiếp sau là bài toán thoái vị của tất cả vua Bảo Đại vì áp lực nặng nề của cao trào giải pháp mạng.

Theo các ngày không quên của Đoàn Thêm (Nam bỏ ra Tùng Thư, sài Gòn, 1967, tr. 42): “Chánh phủ Trần Trọng Kim lập xong xuôi chưa được bao lâu, thì niềm hi vọng của đa số người, cất chan sau ngày 9.3.1945, đã nhường chỗ mang lại sự hoang mang lo lắng và lo ngại. Bởi vì thời cuộc lay chuyển dồn dập ở mọi nơi, và phần nhiều tin tức tạo xúc cồn mạnh, cho dù bị quân đội Nhật kiểm duyệt, cũng vẫn lan tỏa mau lẹ”.

Liên quan bài toán Nội những Trần Trọng Kim từ bỏ chức, cả hai tài liệu Một cơn gió bụi của trằn Trọng Kim và Từ triều đình Huế mang lại chiến khu vực Việt Bắccủa Phạm khắc Hòe (NXB Hà Nội, 1983) phần lớn phản ảnh những tin tức cơ bản giống nhau, chỉ không giống nhau về một số chi tiết và ngày tháng. Đại khái, trước những tình tiết phức tạp của thời cuộc và xu thế quần chúng-trí thức vấp ngã theo Việt Minh, nội bộ cơ quan chính phủ Trần Trọng Kim đã bắt đầu có những dấu hiệu phân hóa về sự lựa chọn chủ trương, mặt đường lối.

Được biết, trong khoảng thời hạn này, Vũ Đình Hòe (1912-2011), người đứng đầu nhóm Thanh Nghị, cùng chí phía với hai bộ trưởng Vũ Văn Hiền cùng Phan Anh (1912-1990), ban đầu rất tích cực và lành mạnh ủng hộ chính phủ nước nhà Bảo Đại-Trần Trọng Kim, nay thấy không ổn, ban đầu có mọi cuộc tiếp xúc với người của Việt Minh, thậm chí là còn được thay mặt của Việt Minh là Dương Đức hiền đức (1916-1963) tiếp thụ vào Đảng Dân chủ. Trong tập Hồi ký Vũ Đình Hòe (NXB Hội nhà Văn, 2004), ông cho biết: “Trước ngày 17 tôi đã chạm chán hai anh Phan Anh với Vũ Văn Hiền, trao đổi nhận định và đánh giá về tình hình. Tôi mang đến hai anh biết trung tâm trạng của bạn bè trí thức không tính Bắc giảm sút lòng tin so với Chính lấp , một số trong những coi như chính phủ nước nhà bất lực rồi, còn dân chúng thì tập thể ở tp trước sau vẫn cúng ơ, một số dân quê ngày dần đông yêu mến Việt Minh. Tôi thành thực tỏ bày với nhì anh có lẽ rằng nên dự bị ‘một hướng quan tâm đến khác’ mang lại kịp thời chuyển” (tr. 183).

Trong một buổi họp Nội các (Phạm xung khắc Hòe nói ngày 3.8.1945) ở Dinh Tổng trưởng, cả ba bộ trưởng liên nghành Hồ Tá Khanh (1908-1996), è Đình phái mạnh (1896-1974), Nguyễn Hữu Thí đều ý kiến đề xuất Nội các nên rút lui nhằm nhường quyền chỉ huy cho trận mạc Việt Minh càng nhanh càng tốt, may ra bắt đầu cứu được đất nước. Nội dung đề xuất này, cả ông Hòe lẫn ông Kim đều trình diễn giống nhau trong tập hồi ký của từng người. Nhưng về bội phản ứng của Nội các Tổng trưởng trước đề nghị rút lui, mọi cá nhân lại nhắc khác nhau.

Theo sự trình bày của Phạm tự khắc Hòe thì ông Kim tỏ vẻ gay gắt, trách các bộ trưởng thiếu thốn trách nhiệm, ko khí buổi họp trở nên mệt mỏi (Phạm tự khắc Hòe, sđd., tr. 45), còn nai lưng Trọng Kim trong tập hồi ký của chính bản thân mình chỉ nói: “Sự tôi thôi, thì tôi đã ý định rồi nhưng để mang lại khu đất Nam bộ cho trọn các bước của mình, tôi thôi ngay” (sđd., tr. 89).

Cuộc họp yêu cầu tạm dừng. Nhị ngày sau, 5.8.1945, toàn cục Nội những dâng lên vua tờ phiến xin trường đoản cú chức. Ngày 6.8.1945, Bảo Đại gật đầu đơn trường đoản cú chức, tuy thế yêu ước tạm nghỉ ngơi lại làm việc, đợi tìm bạn lập nội các mới. Trằn Trọng Kim tìm giải pháp liên lạc với những người có đảng phái như Ngô Đình Diệm, Nguyễn Xuân Chữ, Lê Toàn, Tạ Thu Thâu, hồ Hữu Tường, Đặng thai Mai… mời ra Huế lập nội các mới nhưng sau một tuần lễ lễ ko thấy ai tận hưởng ứng, mà theo ông Kim tâu lại cùng với Bảo Đại là do những tín đồ ông mời đều rất cách mạng, rất tả, cùng vì vấn đề đó không làm vừa ý người Nhật nên họ đã chặn điện lại. Trong khi chờ đợi, ngày 12.8.1945, Bảo Đại ra đạo dụ đổi nội các từ chức thành nội những lâm thời, thao tác làm việc chỉ được mấy ngày thì Nhật đầu mặt hàng Đồng minh vô đk (14.8.1945). Tình chũm bức bách, gia thế của Nhật coi như tung rã, Đồng minh bạo gan lên, công ty trương tải vua Bảo Đại thoái vị của Việt Minh thông qua đầu mối liên lạc của Tôn quang Phiệt (1900-1973) được Đổng lý Ngự tiền văn phòng công sở Phạm tương khắc Hòe tích cực ủng hộ, cùng theo lời khuyên của è cổ Đình Nam, một cuộc họp cần thiết nội những đã được triệu tập sáng ngày 17.8.1945 vày vua đích thân công ty tọa.

Nhóm trần Đình Nam, hồ nước Tá Khanh đề nghị Nội các rút lui, vua Bảo Đại thoái vị, toàn dân đoàn kết nghiêm ngặt chung quanh tổ chức mạnh nhất, nhiệt huyết nhất là Việt Minh để bảo đảm nền độc lập. Theo Phạm khắc Hòe kể trong hồi ký thì è cổ Trọng Kim bội phản ứng, một cuộc tranh luận sôi nổi dấy lên, sau cuối thống nhất ý kiến với bộ trưởng Vũ Văn hiền hậu (1911-1963), ý kiến đề xuất tạm thời vẫn giữ chính thể quân công ty với vua Bảo Đại tuy nhiên giao mang lại Việt Minh tổ chức nội các, biểu lộ trong Đạo dụ số 105 được Phạm tự khắc Hòe biên soạn thảo ngay lập tức sau đó, trong giờ giải lao 15 phút.

Trước cuộc họp, Phạm khắc Hòe được sự ủng hộ của trằn Đình phái nam đã sẵn sàng sẵn một bạn dạng dự thảo theo đó khẳng định tư bí quyết và ý chí độc lập của dân tộc, kêu gọi mọi người ái quốc ra phò vua giúp nước, và cồn viên ý thức hi sinh của Hoàng đế. Khi bản dự thảo được vua Bảo Đại chất nhận được đọc lên, trằn Trọng Kim phản ứng về vấn đề hi sinh của Hoàng đế, cho là ép vua quá, trong những khi đó Phan Anh tuyên bố dung hòa, nói để cho vua tự suy xét quyết định. Bảo Đại yêu cầu đọc lại đoạn “hi sinh của Hoàng đế” nêu trong bản dự thảo để nghe mang đến rõ hơn, nghe chấm dứt vua đồng ý, giao mang đến Văn chống (tức đến Phạm khắc Hòe) có tác dụng văn phiên bản để chiều ký. Văn bản này tạm call là “Chiếu khích lệ quốc dân” mà lại Bảo Đại đã ký kết ngay vào 4 giờ chiều hôm đó (17.8.1945) sau vài ba phút lừng chừng và “một mẫu nhún vai nhè nhẹ”, trong có đoạn: “Cuộc chiến tranh thế giới đã kết liễu… Trước tình thế thế giới hiện thời, trẫm ước ao mau gồm nội các mới… mong muốn củng vắt nền chủ quyền của giang sơn và bảo vệ quyền lợi của dân tộc, trẫm sẵn sàn hi sinh về toàn bộ các phương diện. Trẫm để hạnh phúc của nhân dân nước ta lên bên trên ngai tiến thưởng của trẫm. Trẫm ưng làm dân một nước tự do hơn có tác dụng vua một nước nô lệ. Trẫm chắc rằng toàn thể quốc dân và một lòng mất mát như trẫm” (Trần Trọng Kim, sđd., tr. 195-196; Phạm tương khắc Hòe gồm dẫn lại vào Từ triều đình Huế…, tr. 58-59).

Trong một cốt truyện khác, ngày 19.8.1945 trong khi thấy tình cố gắng đã nguy ngập mang lại nơi, “chỉ còn biện pháp lui đi là nên hơn cả”, đến lượt è Trọng Kim cũng vào chạm mặt vua, dẫn gương của vua Louis mặt Pháp cùng vua Nicolas II mặt Nga, đốc thúc Bảo Đại phải thoái vị ngay ko nên chần chờ (Trần Trọng Kim, sđd., tr. 92).

Đến giờ phút này, cả Bảo Đại, è Trọng Kim, Phạm tương khắc Hòe và đa phần thành viên vào Nội các vẫn tồn tại mơ hồ, chưa biết rõ lãnh tụ Việt Minh là ai.

Với vai trò đã kín đáo nhận cùng với Việt Minh (thông qua Tôn quang đãng Phiệt), Phạm tương khắc Hòe liên tiếp tìm gần như phương tiện khéo léo vận đụng Bảo Đại thoái vị, bằng phương pháp luôn report với vua về những cuộc biểu tình của quần chúng đả hòn đảo phát-xít, ủng hộ Việt Minh, về lịch sử một thời dân gian “thánh Nguyễn Ái Quốc” ra đời ở khu đất Nam Đàn… nhằm khuyên bên vua phải rút lui. ở đầu cuối Hoàng đế gật đầu đồng ý nói: “Nếu quả người cầm đầu Việt Minh là ‘Thánh Nguyễn Ái Quốc’ thì tôi chuẩn bị sẵn sàng thoái vị ngay” (Phạm khắc Hòe, sđd., tr. 62). Nghe xong xuôi Phạm tự khắc Hòe khấp khởi vội vàng vã lo soạn chiếu thoái vị, và hoàn tất tức thì trong đêm 20.8.1945.

Gần trưa ngày 23.8.1945, Bảo Đại dấn được về tối hậu thư của Việt Minh, dưới đóng lốt “Thành cỗ Việt Minh tỉnh Nguyễn Tri Phương” nhưng không ai ký tên, đòi đơn vị vua nên trả cơ quan ban ngành cho nhân dân và hứa sẽ bảo vệ tính mạng, gia tài cho hoàng gia, hạn cho nhà vua phải vấn đáp trước 13 giờ khoảng 30 phút ngày 23.8.1945 với cử ông Phạm tự khắc Hòe làm tín đồ liên lạc giữa công ty vua và tổ chức chính quyền cách mạng.

Theo ý kiến đề nghị của Phạm tương khắc Hòe, một buổi họp nội các đã được triệu tập ngay mau lẹ vào đúng 12 giờ 25 phút cùng trong ngày để kịp trả lời Việt Minh đồng thời góp ý kiến cho dự thảo Chiếu thoái vị do chính ông Hòe khởi thảo. Cuộc họp bởi vua nhà tọa, xuất hiện Trần Trọng Kim, è cổ Văn Chương (1898-1986), trằn Đình Nam, Trịnh Đình Thảo, Vũ Văn Hiền, Nguyễn Hữu Thí, Phạm xung khắc Hòe. Mọi người đồng ý chấp nhận các điều kiện do Việt Minh chỉ dẫn trong về tối hậu thư, còn Chiếu thoái vị thì chỉ sửa gồm mấy chữ “nồi da xáo thịt” thành “Nam Bắc phân tranh”.

Tờ chiếu lịch sử dân tộc đó của hoàng đế Bảo Đại, vua cuối cùng triều Nguyễn sau 143 năm trị vì tổ quốc phong kiến nhưng hơn một nửa thời gian bị phụ thuộc Pháp, bằng lòng đề ngày 25.8.1945. Ông đồng ý từ vứt ngôi báu một cách khá mau lẹ 1 phần vì ý muốn đặt công dụng của quốc dân lên trên, phần không giống cũng vày bị áp lực từ khá nhiều phía với cũng chẳng còn giải pháp nào khác.

Chiều ngày 26.8.1945, trong không khí ảm đạm tẻ chỉ hiện hữu vài người thân cận, vua có tác dụng lễ cáo yết Liệt thánh về vấn đề thoái vị ở nỗ lực miếu là vị trí thờ Gia Long và các vua nối tiếp. Những quan văn võ được thông tin trước tuy nhiên đều chưa đến dự.

Chiều 30.8.1945, trên cuộc lễ thoái vị được cử hành trọng thể trước Ngọ Môn, Bảo Đại khoác triều phục tuyên độc chấp nhận Chiếu thoái vị, lời lẽ chân thực cảm động, với sự có mặt của thay mặt Việt Minh gồm những ông è cổ Huy Liệu (Trưởng đoàn), Nguyễn Lương Bằng, con quay Huy Cận cùng với sự chứng kiến của đám đông hàng vạn dân chúng:

Vì niềm hạnh phúc của dân tộc bản địa Việt Nam,

Vì nền độc lập của Việt Nam,

Để đạt hai mục tiêu ấy, Trẫm tuyên bố sẵn sàng hi sinh vớ cả, với ước ao ước rằng sự mất mát của Trẫm mang lại công dụng cho Tổ quốc.

Chiếu đà tiến dân chủ đang tăng mạnh ở miền bắc nước ta, Trẫm lo lắng rằng một sự tranh chấp giữa miền bắc với miền nam khó tránh được, nếu Trẫm đợi sau cuộc trưng ước dân ý, để ra quyết định thoái vị. Trẫm phát âm rằng, nếu tất cả cuộc tranh chấp đó, đưa toàn quốc vào sau láo lếu loạn đau thương, thì chỉ hữu dụng cho kẻ xâm lăng.

Trẫm không thể không ngùi ngùi khi nghĩ đến những tiên đế đã pk trên tư trăm năm để mở mang khu vực từ Thuận Hóa mang đến Hà Tiên. Trẫm không ngoài tiếc hận là trong hai mươi năm ở ngôi, Trẫm không thể làm gì đem lại ích lợi đáng kể mang lại đất nước.

Mặc dù vậy, và vững dũng mạnh trong sự tin tưởng của mình, Trẫm đã ra quyết định thoái vị, với Trẫm trao quyền cho chính phủ Dân chủ Cộng hòa.

Trẫm yêu ước tân cơ quan chính phủ lấy tình huynh đệ đối xử với các đảng phái, những phe nhóm, những đoàn thể đã võ thuật cho nền hòa bình của đất nước, mang dù không áp theo cùng con đường hướng dân nhà của mặt trận, như vậy hoàn toàn có thể giúp mang đến họ được tham gia vào sự kiến thiết đất nước, và chứng minh rằng tân chế độ đã được xây đắp trên tình đoàn kết xong xuôi khoát của toàn bộ nhân dân.

Xem thêm: "" Nan Desu Ka Nghĩa Là Gì ? Ý Nghĩa Của 'Nani' Trong Tiếng Nhật Là Gì

Trẫm yêu cầu tất cả các đảng phái, các phe nhóm, toàn bộ các tầng lớp xóm hội cũng như cục bộ hoàng gia cần đoàn kết chặt chẽ để hậu thuẫn vô đk cho cơ quan chỉ đạo của chính phủ Dân công ty Cộng hòa, hầu củng cầm nền chủ quyền quốc gia.

Riêng về phần Trẫm, trong hai mươ